علی­رغم سابقه طولانی احداث تالار شهر در دنیا که در یادداشت پیشین به برخی از نمونه­های آن اشاره گردید، پرداختن به این امر مهم در کشور ما تاکنون در مرحله طرح و برگزاری مسابقات معماری باقی مانده است. جدی­ترین اقدام صورت­گرفته در این زمینه طرح تالار شهر تهران بود که در سال ۱۳۵۶ به مسابقه گذاشته شد و در نهایت طرح کنزو تانگه، معمار ژاپنی، برنده شد، اما این طرح هرگز به مرحله اجرا نرسید.
تالار شهر در ایران

Urban Architecture

City Hall in Iran

این در حالی است که کشور ما از نظر داشتن فضاهای عمومی از پیشینه­ای غنی برخوردار است، بطوری که بازارها و میدان­ها در گذشته فضاهای مهم ارتباطی، اجتماعی و اقتصادی شهر بودند و در مقیاس­های گوناگون همواره محلی برای تجمع مردمی و استقرار انواع فعالیت­های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و ورزشی به شمار می­رفتند.

اگرچه نزدیک به دو دوره از فعالیت مجدد شوراها در کشور می­گذرد، لیکن شوراها از فضاهای کارآ، مناسب و شایسته­ای برخوردار نیستند که همین امر مشکلاتی را برای متولیان امور شهری و شهروندان فراهم آورده است. شوراها در حال حاضر با توجه به شأن و مقامی که در کشور ما دارند، نیازمند نماد کالبدی مناسبی هستند، نمادی که نشانگر جایگاه مهم شوراها و تجلی­گاه مشارکت مردم در امور شهر باشد. بدین­ترتیب به نظر می­رسد زمان آن فرا رسیده تا این موضوع مورد توجه متولیان امور شهری در سطح کشور قرار گیرد و تدابیر مناسبی برای نحوه استقرار کالبدی شوراها در شهر اندیشیده شود. بر این اساس، لازم است خلق فضاها و ساختمان­های شهری جدید و ارائه طرح­هایی برای ساخت تالار شهر در شهرهای کشور، با توجه به فرهنگ غنی معماری و شهرسازی ایرانی، در دستور کار معماران ایرانی قرار گیرد، موضوعی که دیگر کشورها بیش از یک قرن است پاسخ مناسبی برای آن یافته­اند. این بناها بایستی به عنوان نمادهای شهری از معماری جدید و در عین حال باهویتی برخوردار بوده و ضمن برقراری ارتباط مناسب با بستر تاریخی و فرهنگی شهر ایرانی، توانایی پاسخگویی به نیازهای انسان امروزی را نیز داشته باشند.

تالار شهر در جهان

Urban Architecture

City Hall in The World

سابقه احداث تالار شهر در دنیا به بیش از یک قرن پیش باز می­گردد و امروزه در اکثر شهرهای دنیا بنایی با نام تالار شهر وجود دارد که ساختمان بسیاری از آنها از قدمت تاریخی برخوردار است. برای اینکه تصویری کلی از معماری تالار شهر در جهان داشته باشیم، نگاهی داریم به برخی نمونه­های مطرح تالار شهر در جهان:

تالار شهر شیکاگو

þ تالار شهر شیکاگو، با قدمتی نزدیک به یک قرن، یکی از زیباترین بناهای شهر شیکاگوست که شورای شهر شیکاگو از سال ۱۹۶۷ تاکنون در آن به فعالیت خود ادامه داده است. در این تالار قاب­های برجسته­ای از سنگ گرانیت در کنار در ورودی قرار دارد که نمادی از چهار شخصیت برجسته شهر است.

تالار شهر مونترال

þ تالار شهر مونترال در سال ۱۸۷۵ با سبک مشهور به Second Empire توسط Henry Maurice Perrault، معمار کانادایی، طراحی شده است. این ساختمان یک بار در اثر آتش سوزی تخریب شده و در سال ۱۹۲۶ مجدداً ساخته شده است.

تالار شهر منچستر

þ تالار شهر منچستر که توسط Alfred Waterhouse، معمار انگلیسی، طراحی شده، ساختمانی به سبک گوتیک ویکتورین است که در سال ۱۸۷۷ ساخته شده است. در داخل تالار، نقاشی­های دیواری Ford Madox Brown، نقاش انگلیسی، تصاویر گویایی از تاریخ شهر منچستر را در معرض دید شهروندان قرار داده­اند.

تالار شهر پاریس

þ تالار شهر پاریس که در زبان فرانسه به Hôtel de Ville مشهور است، در سال ۱۹۲۸ با الهام از معماری رنسانس طراحی شده و در حال حاضر مقر اداری شهرداری و انجمن شهر پاریس است. این مکان علاوه بر کارکرد اداری، محل برگزاری جشن­های بزرگ نیز می­باشد. در ضمن نقاشی­های دیواری داخل بنا گویای وقایعی هستند که شهر پاریس در طول تاریخ شاهد آنها بوده است.

تالار شهر دالاس

þ تالار شهر دالاس که به شکل یک هرم واژگون توسط آی. ام. پی (I. M. Pei)، معمار چینی ـ آمریکایی، طراحی شده، بخاطر استفاده متفاوت از شکل­های هندسی در طرح آن مشهور است. در اطراف این تالار میدانی وجود دارد که برای فستیوال­ها و سایر رویدادها مورد استفاده قرار می­گیرد.

تالار شهر تورنتو

þ تالار شهر تورنتو که در سال ۱۹۶۵ افتتاح شده، حاصل یک رقابت بین­المللی معماری است و توسط Viljo Revell، معمار فنلاندی، طراحی شده است. ساختمان این مجموعه که یکی از جاذبه­های گردشگری شهر محسوب می­شود، شامل دو برج منحنی شکل از بتن مسلح و شیشه است که یک تالار نعلبکی شکلی را که محل تشکیل جلسات شورای شهر است، در میان گرفته­اند. شهروندان تورنتو قادرند از نزدیک در جریان نشست­های شورا در این تالار قرار گیرند. یکی از مراکز مهم پیرامونی این تالار، میدانی است که به عنوان یک مرکز تفریحی و جذاب و همچنین محلی برای برگزاری کنسرت رایگان و جشن سال نو عمل می­کند.

تالار شهر بوستون

þ تالار شهر بوستون که در سال ۱۹۶۸ افتتاح شده، توسط Kallman, McKinnell and Knowles طراحی شده است. طبقه همکف این تالار عمومی­ترین فضای آن است که به یک پلازای شهری در مقابل تالار باز می­شود.

تالار شهر لندن

þ تالار شهر لندن که ساختمان آن شبیه یک تخم­مرغ است، توسط نورمن فاستر طراحی شده و اجرای آن در سال ۲۰۰۰ به پایان رسیده است. این بنا علاوه بر آنکه مجموعه شهرداری و شورای شهر لندن را در خود جای داده است، از عملکردهای مختلف یک مجموعه فرهنگی ـ خدماتی نیز برخوردار می­باشد. همچنین شهروندان می­توانند به راحتی وارد این ساختمان شوند و اعضای منتخب خود در شورای شهر و شهرداری را در حال کار ببینند.

معماری شهری

تالار شهر؛ نماد معمارانه مردم‎سالاری

Urban Architecture

City Hall; The Architectural Symbol of Democracy

تالار شهر (City Hall) که در تمام دنیا به عنوان یکی از مردم­مدارترین ساختمان­های عمومی شهر، از شأن و منزلتی والا برخوردار است، مکانی برای انجام کلیه امور اجتماعی شهر می­باشد. تالار شهر در درجه نخست فضایی برای استقرار یکی از مردم­سالار­ترین نهادهای شهری یعنی انجمن­ها و شوراهای شهر و سپس مرکزی برای گردهم­آیی­های عمومی و ارتباط و تعامل میان مردم در عرصه مسائل شهری است. نقش این فضا در اکثر شهرهای دنیا گردهم­آوری شهروندان و ترغیب آنها به همکاری با یکدیگر و مشارکت در امور شهر می­باشد. به همین جهت تالار شهر بایستی به همه شهروندان و فعالیت­های جمعی شهر تعلق داشته باشد.

ساختمان تالار شهر به عنوان یکی از مهم­ترین ساختمان­های عمومی شهر، از دیرباز مورد توجه خاص معماران و مدیران شهری بوده و در بیشتر شهرهای جهان زیباترین و باشکوه­ترین بنای شهر به تالار شهر اختصاص یافته است. تالار شهر سمبل و نماد شهر به شمار می­رود و باید ضمن برخورداری از ظرافت و زیبایی، تا حدودی دارای ارزش و روحیه مونومانتال (یادمانی) باشد؛ یک معماری قوی و مصمم که نماد شرکت عامه مردم در امور شهرشان است. همچنین تالارهای شهر باید بگونه­ای طراحی شوند که توأمان پاسخگوی نیازهای فضایی شورای شهر و نیازهای فرهنگی و اجتماعی شهروندان باشند. کارآیی این بناها بستگی تام به فضاهایی دارد که امکان مشارکت مردم را در امور شهر فراهم نماید.

از آنجا که تالار شهر مکانی متعلق به همه مردم شهر است، آنچه در طراحی ساختمان آن بایستی مد نظر باشد، طراحی مدلی معمارانه از مردم­سالاری است. در طراحی تالار شهر بایستی اصل بر حل شدن در بافت شهری، شفافیت و آزادی باشد. ساختمان تالار شهر به عنوان یک بنای عمومی مردم­سالار باید از درجه زیادی از شفافیت برخوردار باشد و به گونه­ای تفکیک­ناشدنی و تنگاتنگ و نیز متواضعانه با بافت شهری و محیط پیرامون خود درآمیزد، به گونه­ای که نتوان به آسانی مرز مشخصی میان حوزه متعلق به بنا و حوزه عمومی متعلق به شهر، قائل شد. در این صورت دیگر این ساختمان را نمی­توان صرفاً بنا نامید، بلکه این بنا / فضای شهری به عنوان شکل شناوری از بنا و فضای شهری، به بخشی تفکیک­ناپذیر از شهر تبدیل می­شود و لاجرم به همه شهروندان تعلق می­یابد. بر این اساس، نزدیک بودن تالار شهر به فضاهای مهم شهری مانند میدان­ها، از جمله مهم­ترین عواملی است که تاکنون در اکثر شهرهای دنیا مورد توجه معماران و مدیران شهری قرار گرفته است.

امروزه تالارهای شهر در بیشتر شهرهای جهان، علاوه بر کارکرد اصلی خویش، به عنوان مکان­هایی تفریحی و فرهنگی برای برگزاری جشن­ها و مناسبت­های ملی و نیز جذب گردشگر به شمار می­روند که همین امر زیبایی و چشمگیر و منحصربفرد بودن معماری آنها را در کانون توجه مدیران شهری قرار داده است تا از این رهگذر بتوانند گامی در راه توسعه صنعت گردشگری و مطرح ساختن هر چه بیشتر شهر تحت مدیریت­شان بردارند.

***********
این یادداشت به همراه یادداشت‎های نقش بناها و فضاهای عمومی در شهر و پیشینه بناها و فضاهای عمومی در جهان، در روزنامه همشهری مورخ یکشنبه ۲۹ خرداد ۱۳۸۴ به چاپ رسیده است.بررسی تالار شهر :

تالار شهر تورنتو ( درکشور کانادا )

 

 

 

ارزش فرهنگی این ساختمان به قدری است که در سال ۱۹۹۱، به عنوان املاک دارای ارزش تاریخی و معماری، تحت حمایت قانون میراث فرهنگی ایالت اونتاریوی کانادا قرار گرفت.

تالار شهر تورنتو که توسط Viljo Revell، معمار فنلاندی، طراحی شده، حاصل یک رقابت بین‌المللی معماری است. داستان چگونگی برگزاری این مسابقه از این قرار است که متولیان شهر تورنتو سالیان متمادی در پی ساخت یک تالار شهر مدرن و جایگزینی آن با تالار قدیم شهر (ساخته‌شده در سال ۱۸۹۹) بودند، تا اینکه نخستین بار، در سال ۱۹۵۱، کار بر روی این ایده شروع شد و در نتیجه سه شرکت از بزرگ‌ترین شرکت‌های معماریتورنتو مشترکاً برای طراحی تالار جدید شهر انتخاب شدند. نتیجه طراحی این شرکت‌های کانادایی، ساختمانی بشدت محافظه‌کارانه‌ و سنت‌گرا بود که در میان عامه مردم مورد پذیرش قرار نگرفت. از این رو Nathan Phillips، شهردار وقت تورنتو، تصمیم گرفت مسابقه‌ای بین‌المللی برای انتخاب طرح جدید ترتیب دهد که این تصمیم او با مخالفت‌های زیادی روبرو شد، زیرا برخی بر این عقیده بودند که طراحی تالار شهر باید توسط یک کانادایی انجام پذیرد. اما او سرانجام در سال ۱۹۵۷، توانست نظر مساعد شورای شهر را برای برگزاری این مسابقه جلب کند. با اعلام مسابقه، ۵۲۰ طرح از ۴۲ کشور مختلف، به دست هیأت برگزارکننده رسید و در نهایت Viljo Revell، با حمایت‌های هم‌قطار فنلاندی خویش، Eero Saarinen، علی‌رغم بحث‌های زیادی که پیرامون این انتخاب وجود داشت، موفق به جلب نظر داوران مسابقه شد و به عنوان برنده انتخاب گردید؛ طرحRevell از کیفیتی تندیس‌گون برخوردار بود که آن را به یک نشانه شهری تأثیرگذار و نمادی ایده‌آل برای یک شهر در حال توسعه تبدیل می‌کرد. البته از آنجا که Viljo Revell یک معمار فاقد پروانه اشتغال در کانادا بود، شرکت کانادایی John B. Parkin Associates با او در این پروژه همکاری کرد.

ساخت تالار جدید شهر سرانجام در ۷ نوامبر ۱۹۶۱ شروع شد و چهار سال بعد، در ۱۳ سپتامبر ۱۹۶۵، با صرف هزینه‌ای بالغ بر ۳۱ میلیون دلار، به پایان رسید. اما متأسفانه، Viljo Revell، ده ماه پیش از مراسم افتتاحیه، بر اثر حمله قلبی در سن ۵۴ سالگی درگذشت و به ثمر نشستن طرح خود را هرگز ندید.تالار نعلبکی‌شکل شورای شهر که دو برج شرقی و غربی تالار شهر آن را در میان گرفته‌اند.

 مجموعه تالار شهر تورنتو شامل دو برج اداری منحنی‌شکل از بتن مسلح و شیشه است که تا ارتفاع‌های مختلف بالا رفته‌اند و یک تالار نعلبکی‌شکل محدب را همچون دو دست در میان گرفته‌اند. این تالار محل تشکیل جلسات شورای شهر است و شهروندان تورنتو قادرند از نزدیک در جریان نشست‌های شورا در این تالار قرار گیرند. برج شرقی تالار شهر ۲۷ طبقه و برج غربی آن ۲۰ طبقه است.

در طول چهار دهه گذشته، تغییراتی به شرح زیر در تالار شهر تورنتو صورت گرفته است:

اصلاحات جزیی توسط Bruce Kubarawa، معمار اهل تورنتو، جهت ایجاد ارتباط بین دو برج و ارتقاء کیفی تالارهای شورا، در فاصله سال‌های ۱۹۹۷ تا ۱۹۹۸، بستن سکوی نظاره، بستن محور پیاده بیرونی، افزودن باغ صلح، بستن هدیه‌سرا و کاهش اندازه کتابخانه تالار شهر.

تالار قدیم شهر تورنتو که در سال ۱۸۹۹ ساخته شده و در حال حاضر کاخ دادگستری است.

تصویر زیر مربوط به معمار این تالار می باشد :