نسان ها همواره از بدو خلقت ، فطرتاً در جستجوی ترفیع نیازهای خود بوده اند. برای میل به مقصود ، از طبیعت و عناصر چهارگانۀ آن بهره جسته اند . مهارتی که انسان بواسطۀ آن عظیم ترین و سرکش ترین انرژی نهفته در طبیعت یعنی باد را رام و مسخر خود ساخته و به انواع گوناگون ،با دگرگونی در چهرۀ آن ، مظهر یک نوع رابطه بین انسان و طبیعت را به زیبا ترین شکل نمایان ساخته است . از دیر باز برای مقابله با گرمای سخت تابستان مردم این دیار به زیر زمین پناه می بردند . کویر همواره مفهومی از خشکی و بی آبی را به دنبال داشته است و آب در معماری کویر به عنوان اصلی ترین عنصر حیات بخش مطرح بوده است. در جایی که تضاد بین خشکی و آب جلوهگر می شود نگرش مردم نسبت به آب متفاوت از مردم سایر اقلیم ها می باشد که این تفاوت زاینده ریشه ها و مفاهیم نمادین است که همواره تبلوری کالبدی در معماری کویر داشته است نظیر جوشگاههای باغ ایرانی که نمادی از سزچشمه ها می باشد. و از این جوشش و حرکت در دل خاک زندگی و معماری کویر هستی میگیرد.

در کویر آب نیست اما هر خطی بر خاک یادآور خاطره آب است و مهمترین عامل شکل دهنده به فضای زندگی مردم می باشد . مکان یابی شهرها، نظم شبکه های معابر ، توالی فضاهای باز و بسته مسکونی ، امتداد حرکت قنات ها تحت تاثیر مقوله ی آب شکل گرفته است. مسلم آن است که جلوه های نمادین آب در معماری کویر یکی از عوامل هدایت کننده فکر معمار در خلق فضا بوده است.فضایی که به واسطه سوار شدن بر مفاهیم عمیق فکری و معنوی همواره مورد ستایش بوده و زندگی درون خود را حفظ کرده است.امروز با از دست رفتن این جلوه های نمادین و مفاهیم بنیادین در تفکرات معماری و خالی شدن کانسپتهای طراحی از معنا،فضاهای کالبدی به رفع نیازفیزیکی تنزل یافته اند. استفاده از حیاط های داخلی درختکاری شده و معطوف ساختن فضاهای زندگی به این حیاط ها ، از عمده ترین ویژگی های معماری در مناطق گرم و خشک است . حیاط های داخلی که شامل درخت ، حوض و سطح گیاه کاری شده است ، یکی از موثرترین عوامل ایجاد رطوبت ( که در مناطق خشک اهمیت فراوانی دارد) محسوب می شود . اتاقها که فقط به این حیاط ها باز می شوند . در برابر طوفان شن که معمولا در مناطق کویری می وزد ، همچنین در برابر بادهای سرد زمستانی حفاظت می شوند.

دانلود کامل متن 

http://hosseinrashidi.blogfa.com